Sneeuwpret op de boerderij

Onze boerderij is zondag en maandag bedekt geraakt onder een flinke laag sneeuw, net als de rest van Midden Delfland. Sneeuwpret op de boerderij! Dat levert altijd mooie plaatjes op en ook flink wat werk.

De koeien staan alweer een paar weken dag en nacht binnen in de stal, dus die hebben geen last van de sneeuw. Met zeildoeken kunnen we de open kanten van de stal afdekken, dus de wind krijgt ook geen vat op ze. Onze schapen lopen nog wel buiten, maar die hebben nog een dikke vacht, dus die redden zich prima. Ook de schapen die we hebben “ingehuurd” om het natuurgebied dat we beheren kaal te eten lopen er nog vrolijk bij.

Kuilgras onder een laag sneeuw

Sneeuw schuiven

De overlast die de sneeuw veroorzaakt is dus voornamelijk voor de mensen op de boerderij. Sneeuw schuiven en zout strooien houdt de oprijlaan en het erf netjes en veilig. Gelukkig hebben we een schuif van drie meter breed die aan de trekker gezet kan worden, dat scheelt nogal wat uren handwerk. Maar koud is het wel. Zo blijft de oude stal achter het woonhuis, sinds anderhalf jaar een kinderdagverblijf, de hele week goed bereikbaar.

Water wegpompen

De sneeuw was het probleem nog niet, het is vooral de dooi en de vele regen geweest. De regen smelt de sneeuw, en al dit water wil dan in één keer weg. De bodem is verzadigd, dus het water blijft staan en zo verdrinkt binnen een week het gras. Dit leidt in de lente tot open plekken, waar dan meer onkruid dan gras zal groeien. Het overtollige water moet dus door het irrigatie systeem weg kunnen vloeien. Maar, de greppels, de sloten en het gemaal konden dat niet aan. Met als gevolg flinke vijvers in het land, waar toch echt gras te zien moest zijn.

Met een pomp aan de trekker helpen we onze windmolen om het waterniveau in de sloten  te laten zakken. Pas hierna heeft het nut om greppels na te lopen en deze te openen. Verder ben je afhankelijk van het Waterschap, kunnen hun pompen al dit water naar de Schie krijgen?

Als boer ben je nu – midden in de sneeuw en de kou – dus eigenlijk al bezig met de lente. En de kinderen van het dagverblijf? Die spelen in de sneeuw en zien geen zorgen.

Houden zo.

Winterse kost

Sinds begin november blijven onze zeventig melkkoeien ook overdag in de stal. Er staat weliswaar nog veel gras in de weilanden, maar de akkers zijn op veel plekken erg nat. Hierdoor kunnen de koeien niet lekker liggen om uit te rusten.

De koeien op stal

Er lopen nog wel wat schapen buiten, en een kleine groep pinken en droge koeien. Dit zijn de pubers en de koeien die tijdelijk geen melk geven. Deze groep is maar klein, op dit moment zo’n tien stuks, en bezorgen het land zo geen schade.

Een andere reden dat de melkkoeien binnen blijven is dat het gras minder voedingswaarde heeft, waardoor ze wel een volle buik hebben na het grazen, maar erg weinig energie binnenkrijgen. Vergelijk het met een witte boterham: je zit wel vol maar je komt er de dag niet mee door. De laatste dagen dat de koeien buiten liepen stonden ze dus alweer snel bij het hek te wachten. Of ze weer naar binnen mochten, leken ze te vragen. Want daar is het droog en ligt genoeg voer.

De koeien eten ingekuild gras

We voeren nu het gras wat we in de lente en de zomer gemaaid hebben. Dit hebben we onder stevig plastic afgedekt, en zo hebben we ‘ingekuild’ gras. Op deze manier blijft de kwaliteit zoveel mogelijk behouden.

Maar, dit gras is altijd minder voedingsrijk dan vers gras in de zomer. Daarom nemen boeren in de herfst monsters van het kuilgras, om zo precies te weten wat voor kwaliteit gras ze de komende winter zullen voeren. Zo kunnen we bijsturen waar dat nodig is, bijvoorbeeld door extra eiwitten in het krachtvoer toe te voegen. Zo blijft de koe de energie binnenkrijgen die het nodig heeft.

De herfst komt er nu echt aan

Het is waarschijnlijk niemand ontgaan dat er in september erg veel regen gevallen is, zo ook bij ons. Regenwater loopt langs greppels en via afvoerbuizen naar slootjes. Via de slootjes gaat het naar de “hoofdsloot”, waar een windmolen het water naar het gemaal weggepompt de Schie in.

Regenwater wegpompen

Het systeem kan de hoeveelheid water die begin september gevallen is niet aan, waardoor het land bij ons op sommige plekken wel 10-15 cm onder water stond. We hebben daarom een trekker anderhalve dag laten pompen, met het gewenste effect: het land stond hierna weer boven water. Nu moest het nog een paar dagen droog blijven en dan kunnen de koeien weer naar buiten.

De koeien zaten deze dagen binnen, en keken af en toe verongelijkt naar buiten als de zon weer scheen. Toch moesten ze binnen blijven, omdat het land te nat is om te eten of te liggen rusten, en omdat ze het anders vertrappen en we in de lente minder gras hebben.

Koeien voeren

Ondertussen moeten de koeien blijven eten om de melkproductie en -kwaliteit niet te ver te laten zakken. Het is nog te vroeg om het ingekuilde gras aan te breken, omdat dit kwaliteit kan verliezen in de winter als we het na een paar dagen weer dichtzetten. Dat betekent extra veel voeren met ronde balen en snijmais, tot wel vijf keer per dag.

En het normale werk gaat ook door, we hebben de droge koeien en het jongvee een laatste keer een andere weide gegeven voor dit jaar. Tot aan de winter, wanneer ze naar binnen gaan, blijven ze op deze weiden lopen. Een koppel koeien verplaatsen kan op twee manieren: in een keer en gemakkelijk, of met heel veel gedoe.

Ze kiezen meestal voor optie één, niet in de laatste plaats omdat we als boer altijd wel een troef achter de hand hebben: krachtvoer, zie het als zeer voedzame en lekkere brokjes.

Jongvee nog wel in het land

Er heeft ook een koe gekalfd, zoals goed gebruik midden in de nacht. Het was een zware bevalling, de veearts moest erbij komen. Gelukkig maken moeder en zoon het goed en zijn ze de laatste dagen flink aangesterkt.

Boer Bas Blog

Mijn naam is Bas, zoon van Arie en Petra. In oktober 2016 zijn mijn ouders en ik een samenwerking aangegaan met als doel dat ik de boerderij op den duur over neem.

Van jongs af aan heb ik het dagelijkse werk en ritme meegekregen, maar ik heb ook altijd andere interesses gevolgd. Een tijd geleden begon het weer te kriebelen, en ben ik nog eens goed gaan nadenken over een toekomst op de boerderij.

Het eigen baas zijn heeft me altijd aangesproken, de mix tussen de verantwoordelijkheden en de vrijheid die zelf in te vullen. Op een boerderij maak je lange dagen, maar wel in je eigen tempo en buiten in het groen. Bovendien hebben we op de boerderij veel andere activiteiten en mogelijkheden om sociaal te ondernemen, zoals het kinderdagverblijf en de zorg.

Op een boerderij maak je lange dagen, maar wel in je eigen tempo en buiten in het groen.

Bas van den Berg

Eerste week op de boerderij

Sinds vorige week werk ik wekelijks op de boerderij om weer met het werk en het ritme vertrouwd te raken. En het was een goeie vuurdoop. En een mooi verhaal voor een boer Bas Blog.

Er zijn deze week drie kalfjes geboren. De eerste was ’s nachts geboren, de tweede kwam met een beetje hulp ook gemakkelijk ter wereld en de derde liep ’s avonds opeens tussen de melkkoeien. Die was tussen het voeren om 16u en het melken om 17u geboren. En ja, dan moet die tussen de koeien vandaan. Een pasgeboren kalf van veertig kilo, dat niet mee wil werken, is dan best zwaar kan ik u vertellen.

Bovendien hebben de melkkoeien deze week ook kort van een heuse ontsnapping mogen dromen. Na het melken gaan de koeien weer de wei in, maar als een hek niet goed dichtstaat komen ze daar wel snel achter. En dan lopen er opeens 74 melkkoeien op de laan naar de weg toe. Gelukkig konden we ze nog inhalen en terug naar hun weide begeleiden.

Al met al was het een goede eerste week terug tussen de koeien!

Koe met pasgeboren kalf
Koe met jong kalf
Loslopende koeien
Koeien lopen los

Op Natuurlijk Boeren staat een profiel van Hoeve Ackerdijk.