De stad op de boerderij

Afgelopen zondag was onze boerderij het toneel voor De Stad Uit, een organisatie die jongeren uit de Rotterdamse binnenstad het platteland en de natuur in stuurt.

Er waren ongeveer 120 jongeren bij ons op het erf. Samen met de mensen van De Stad Uit hebben ze, sommige met hun ouders, over het erf gezworven en zo geleerd over koeien, zuivel en het boerenvak. Ze hebben de slootjes onderzocht naar beestjes, met de platte kar achter de trekker het land in gereden om vogelnestjes te spotten – de weidevogelsafari-, een stormbaan overwonnen (toegegeven, dit was bedoeld om de overdaad aan energie er uit te rennen) en ze hebben van verschillende melkproducten geproefd.

Volgens onze gasten, de organisatie en ons was het een succesvolle dag. De foto bij deze link naar Rijnmond is trouwens niet van onze koeien, die gaan aanstaande zaterdag om 11 uur naar buiten. 

De kinderen hebben tijdens meerdere rondleidingen al hun vragen kunnen stellen over de dieren, het land, de melk en andere dingen rondom boerderij. Het is dan altijd leuk om de opvallendste vragen eruit te pakken:

  • Komt chocolademelk van bruine koeien?
  • Hoe hard gaat de trekker?
  • Wanneer legt een kip een nugget?

Maar het viel eigenlijk meer op dat de kinderen juist al veel wisten: over dierverzorging, melk pasteurisatie en bijvoorbeeld hoeveel magen een koe heeft. Toch redelijk specifieke kennis.

Dit kan door Freek Vonk komen, zoektochten op het internet of door de diverse achtergronden van de kinderen. Kinderen met familie in Marokko of Turkije krijgen op vakantie wellicht nog wel wat kennis mee van ooms en tantes op boerderijen. En dat konden ze afgelopen zondag dan weer aan hun klasgenoten vertellen.

Ik was blij verrast dat kinderen die in hun dagelijkse leven niet met deze dingen in aanraking komen zo enthousiast en geïnteresseerd waren.

U kunt er ook meer over lezen op het BIO Journaal.

Kom langs: 21 april gaan de koeien naar buiten

Zaterdag 21 april gaan de koeien voor het eerst van het jaar naar buiten. We zetten de staldeuren om 11 uur open en u bent van harte welkom dit vrolijke spektakel mee te maken.

Dit jaar stonden de koeien langer op stal dan de voorgaande jaren. Het land was nog te nat en er stond te weinig gras voor de koeien. Maar zaterdag 21 april om 11u is het zover en kunnen de koeien na een lange winter voor het eerst weer naar buiten.

Koeien die voor eerst uit de stal komen. (2017)
Koeien in 2017 die voor het eerst weer naar buiten gaan

De lente is begonnen

De lente is vorige week begonnen. Officieel pas op 20 maart, maar op de boerderij begint de lente als de eerste lammetjes zijn geboren. Tenminste, dat vind ik. Schapen zijn wat dat betreft seizoensdieren, meer dan koeien dat zijn. Ze worden “verliefd” op de herfst en bevallen in de lente.

12 lammetjes geboren

De schapen hebben haast gehad, want in één week tijd hebben we twaalf (!) lammetjes, van vijf verschillende moeders. Een vierling, een drieling, een tweeling en drie eenlingen.

Eenlingen zijn altijd groter dan meerlingen, maar voor de geboorte maakt dat niet altijd wat uit. Na de geboorte hebben de meerlingen wel meer aandacht nodig, want een schaap heeft maar twee spenen. Meestal voeden we lammetje #3 en #4 dan bij. Later, als ze weer in de wei lopen, zijn dit de schapen die naar je toe komen en minder schuw zijn dan de rest.

Tot twee weken terug liepen de schapen nog buiten, de kou deert ze dankzij hun dikke wol niet. We wilden ze wat dichter bij huis hebben om ze te kunnen helpen indien nodig, en prompt waren er vijf schapen die gingen lammeren.

Een schaap een beetje helpen

Dat gaat meestal zonder hulp, al moet je af en toe even een handje bijsteken. Ook na de geboorte: de moeder likt de lammetjes dan droog, maar soms moet je lammetje #2 even extra dicht bij de moeder leggen. Vooral als dit voor haar een eerste keer is, ze kan dat lammetje anders afstoten. Een koe zal voor een ander kalfje zorgen, maar een schaap richt zich meer op de eigen kroost.

Kuikens op de boerderij

Naast de lammetjes zijn er sinds kort ook kuikens op de boerderij. We hadden al een klein peloton kippen, maar nu zijn we aan de slag met een nieuwe generatie. Ze hebben een zware start gehad, want met -5 graden Celsius kwamen ze bij ons aan. Met een warmtelamp, een af te sluiten hok met veel strooisel en voldoende water en voer om te groeien doen ze het erg goed.

Nieuwe kuikens op Hoeve Ackerdijk

Boer Arie in het nieuws

Vandaag is op de website van het Algemeen Dagblad een artikel gepubliceerd over het waterstandsbeheer in veengebieden. Het verlagen van het waterpeil zorgt voor verzakkingen, zowel in de stad als in het land. In het artikel worden alternatieve oplossingen besproken, onder andere door boer Arie.

Jarenlang wegpompen van water heeft de grens bereikt

Bodemdaling door wegge­pompt water is een probleem. Verzakkende wegen, kapotte gasleidingen. Maar er is hoop: boeren kunnen helpen.

Lees het hele artikel hier.

Inspiratie op de Bio-Beurs

Door de fosfaatrechten verandert er in 2018 veel voor boeren met melkkoeien. Op de Bio-Beurs deed ik inspiratie op voor een andere groei van Hoeve Ackerdijk.

Door de introductie van fosfaatrechten geldt een plafond voor wat een boerderij mag produceren. Dat ging tot een paar jaar geleden via het melkquotum, nu via de maximale mestproductie. Het verschil is dat de grens hard gelegd wordt, en overproductie niet zomaar bijgekocht kan worden. Je boerderij als ondernemer laten groeien is zo erg lastig geworden. Hoe je daarmee omgaat verschilt – uiteraard – per boer en boerderij.

Groei voor de boerderij

De gebruikelijke weg in de landbouw is schaalvergroting, efficiënter werken en kosten drukken. Op zich niets mis mee, ware het niet dat dit niet langdurig vol te houden is. Voor de boer niet, en voor de biodiversiteit in de bodem en op het land niet.

Een andere mogelijkheid is  je product en de afzet hiervan (deels) in eigen handen nemen. Dat is een stap die je niet zomaar neemt. ‘Zuivelen’ is een ambacht, kost tijd en je afzet is opeens onzeker. Even om je heen kijken of ‘gluren bij de buren’ is dan zeker aan te raden.

Weer een andere mogelijkheid is de deuren openen naar een gemengd bedrijf. Vroeger betekende dit dat je als varkensboer bijvoorbeeld ook koeien ging houden. Nu richten boeren zich nu op andere sectoren, zoals de zorg: ze voorzien bijvoorbeeld een dagbesteding voor ouderen, of mensen met een beperking. Voeten op het erf krijgen, noem ik dat. En zo de verbinding leggen met de omgeving, met de stad.

Inspiratie op de bio-beurs

Logo van de BioBeurs. De biologische vakbeurs

In januari werd in Zwolle de tweedaagse Bio-beurs voor ondernemers georganiseerd. Geopend door koningin Maxima, met een betrokken verhaal van landbouwminister Schouten over de biologische sector.

Ik zag daar dat de sector groeit, en ze is van nature een broedplaats van buitenbeentjes, innovatieve ondernemers, van mensen die met een andere blik naar hun (agrarische) bedrijf kijken. Ik herkende er veel thema’s van onze eigen boerderij. Hoe leg je als boer aan de consument uit wat je allemaal doet? Hoe vertel je het verhaal van je product? Maar ook essentiëlere vragen: waar sta je voor, welke waarden draag je uit?

Ik herkende er veel thema’s van onze eigen boerderij. Hoe leg je als boer aan de consument uit wat je allemaal doet? Hoe vertel je het verhaal van je product?

Bas van den Berg

De handhaving van de fosfaatrechten zal een flinke impact hebben voor de gehele melkveehouderij. Hoe eerlijk het is kunnen we over twisten, maar het is er en we moeten ermee verder. Het stelsel dwingt om kritisch naar je bedrijfsvoering te kijken. De Bio-beurs laat zien dat er ook andere (groei) mogelijkheden zijnen dat er al veel initiatieven zijn om over na te denken.

Hoeveel lammetjes krijgt een schaap?

De komende maanden, in februari en maart, verwachten we op Hoeve Ackerdijk weer de eerste lammetjes. Op Hoeve Ackerdijk zijn 30 vrouwtjesschapen. Zij worden ook wel ooi genoemd. We hebben 1 ram, het mannetjesschaap.

In februari en maart krijgen de ooien vaak hun lammetjes. Soms zijn de eerste lammetjes er vroeger, in 2015 waren de eerste er al in januari! Het eerste schaap dat dit jaar lammetjes kreeg, kreeg een tweeling en dat is bij schapen heel normaal.

Gemiddeld 2 lammetjes

Schapen krijgen vaak 2 lammetjes. Soms krijgen schapen 3 lammetjes en andere schapen krijgen er 1. Veel mensen denken dat schapen vooral wit zijn, maar er zijn ook zwarte en zwart-witte schapen. Met hun vlekken lijken ze soms net op een koe.

Je bent van harte welkom om te komen kijken, met je klas, vrienden of familie.

Twee lammetjes en een schaap

Midden Delfland is Bijzonder Provinciaal Landschap

In november 2017 vond er bij ons op het bedrijf een feestelijke bijeenkomst plaats om het Midden-Delfland gebied te vieren als Bijzonder Provinciaal Landschap.

Provincies hebben sinds de invoering van de Wet natuurbescherming per 1 januari 2017 de mogelijkheid om deze status aan een gebied met uitzonderlijke waarde toe te kennen. Midden-Delfland heeft deze bijzondere status als eerste in Nederland gekregen.

Hieronder een mooie samenvatting van Albert Tieken.

Sneeuwpret op de boerderij

Onze boerderij is zondag en maandag bedekt geraakt onder een flinke laag sneeuw, net als de rest van Midden Delfland. Sneeuwpret op de boerderij! Dat levert altijd mooie plaatjes op en ook flink wat werk.

De koeien staan alweer een paar weken dag en nacht binnen in de stal, dus die hebben geen last van de sneeuw. Met zeildoeken kunnen we de open kanten van de stal afdekken, dus de wind krijgt ook geen vat op ze. Onze schapen lopen nog wel buiten, maar die hebben nog een dikke vacht, dus die redden zich prima. Ook de schapen die we hebben “ingehuurd” om het natuurgebied dat we beheren kaal te eten lopen er nog vrolijk bij.

Kuilgras onder een laag sneeuw

Sneeuw schuiven

De overlast die de sneeuw veroorzaakt is dus voornamelijk voor de mensen op de boerderij. Sneeuw schuiven en zout strooien houdt de oprijlaan en het erf netjes en veilig. Gelukkig hebben we een schuif van drie meter breed die aan de trekker gezet kan worden, dat scheelt nogal wat uren handwerk. Maar koud is het wel. Zo blijft de oude stal achter het woonhuis, sinds anderhalf jaar een kinderdagverblijf, de hele week goed bereikbaar.

Water wegpompen

De sneeuw was het probleem nog niet, het is vooral de dooi en de vele regen geweest. De regen smelt de sneeuw, en al dit water wil dan in één keer weg. De bodem is verzadigd, dus het water blijft staan en zo verdrinkt binnen een week het gras. Dit leidt in de lente tot open plekken, waar dan meer onkruid dan gras zal groeien. Het overtollige water moet dus door het irrigatie systeem weg kunnen vloeien. Maar, de greppels, de sloten en het gemaal konden dat niet aan. Met als gevolg flinke vijvers in het land, waar toch echt gras te zien moest zijn.

Met een pomp aan de trekker helpen we onze windmolen om het waterniveau in de sloten  te laten zakken. Pas hierna heeft het nut om greppels na te lopen en deze te openen. Verder ben je afhankelijk van het Waterschap, kunnen hun pompen al dit water naar de Schie krijgen?

Als boer ben je nu – midden in de sneeuw en de kou – dus eigenlijk al bezig met de lente. En de kinderen van het dagverblijf? Die spelen in de sneeuw en zien geen zorgen.

Houden zo.

Winterse kost

Sinds begin november blijven onze zeventig melkkoeien ook overdag in de stal. Er staat weliswaar nog veel gras in de weilanden, maar de akkers zijn op veel plekken erg nat. Hierdoor kunnen de koeien niet lekker liggen om uit te rusten.

De koeien op stal

Er lopen nog wel wat schapen buiten, en een kleine groep pinken en droge koeien. Dit zijn de pubers en de koeien die tijdelijk geen melk geven. Deze groep is maar klein, op dit moment zo’n tien stuks, en bezorgen het land zo geen schade.

Een andere reden dat de melkkoeien binnen blijven is dat het gras minder voedingswaarde heeft, waardoor ze wel een volle buik hebben na het grazen, maar erg weinig energie binnenkrijgen. Vergelijk het met een witte boterham: je zit wel vol maar je komt er de dag niet mee door. De laatste dagen dat de koeien buiten liepen stonden ze dus alweer snel bij het hek te wachten. Of ze weer naar binnen mochten, leken ze te vragen. Want daar is het droog en ligt genoeg voer.

De koeien eten ingekuild gras

We voeren nu het gras wat we in de lente en de zomer gemaaid hebben. Dit hebben we onder stevig plastic afgedekt, en zo hebben we ‘ingekuild’ gras. Op deze manier blijft de kwaliteit zoveel mogelijk behouden.

Maar, dit gras is altijd minder voedingsrijk dan vers gras in de zomer. Daarom nemen boeren in de herfst monsters van het kuilgras, om zo precies te weten wat voor kwaliteit gras ze de komende winter zullen voeren. Zo kunnen we bijsturen waar dat nodig is, bijvoorbeeld door extra eiwitten in het krachtvoer toe te voegen. Zo blijft de koe de energie binnenkrijgen die het nodig heeft.