Een koe heeft 4 magen om voedingstoffen uit gras te kunnen halen. Net als herten en schapen eten koeien vooral gras. Gras zit vol met cellulose (een stofje wat je alleen kunt zien als je gras onder een microscoop bekijkt). Cellulose geeft stevigheid aan het gras, maar is moeilijk te verteren. Een maag van een mens kan cellulose bijvoorbeeld niet verteren, maar de 4 magen van een koe wel!
Stel je voor dat de 4 magen van een koe een soort supersterke machine zijn die helpen bij het verteren van gras. Laten we eens kijken wat elke maag doet en hoe deze vier magen samenwerken.
Maag 1: de pens, een opvangbak voor slecht gekauwd eten
Als je een koe gras ziet eten, dan slaat ze haar lange tong om een pluk gras en scheurt het zo los. Ze slikt het gras bijna zonder te kauwen in. Als de koe het gras doorslikt, komt het als eerste in de pens terecht.
De pens is als een grote opslagbak waar het eten eerst naartoe gaat nadat de koe het heeft gegeten. Hier wordt het eten een beetje gemengd met water en bacteriën. Dit zorgt ervoor dat de cellulose kan worden afgebroken.
Daarna krijgt de koe een oprisping, waardoor het halfverteerde eten in haar bek terugkomt. Ze herkauwt het eten tot pulp en slikt het weer door. Als je een koe rustig ziet liggen kauwen in het weiland of in de stal, dan is ze waarschijnlijk aan het herkauwen.
Maag 2: de netmaag werkt als een zeef
Nadat de koe haar herkauwde eten heeft doorgeslikt, gaat het door naar de tweede maag: de netmaag. Hier wordt het eten nog meer gemixt en de kleine stukjes worden gescheiden van de grote stukken. De kleine stukjes worden doorgestuurd naar de derde maag. De te grote stukken eten gaan terug naar de pens.
Maag 3: de boekmaag perst het water uit het eten
In de boekmaag worden de kleine stukjes eten verder afgebroken door speciale sappen en bacteriën. Deze maag haalt water en mineralen zoals natrium en kalium eruit. Daarna is de brij van eten (want het lijkt niet meer op gras) klaar voor de laatste maag.
Wist je dat de boekmaag zo heet, omdat de binnenkant van de maag door de plooien lijkt op een boek?
Maag 4: de lebmaag neemt de eiwitten en koolhydraten op
De vierde maag is de laatste stop voor het verwerken van het eten. Hier wordt de brij goed gemengd met sterke sappen die helpen om de laatste beetjes voeding eruit te halen. Dit zijn vooral de eiwitten en koolhydraten. Van alle magen van de koe, lijkt deze maag het meeste op de maag van de mens.
Je ziet, de vier magen van een koe werken samen als een team om ervoor te zorgen dat de koe alle voedzame dingen uit het gras kan halen, iets wat zoogdieren met 1 maag niet kunnen. Wel is Grassa bezig om voedingsstoffen uit gras te halen (die koeien er niet uithalen) om daar voedsel voor andere dieren en mensen voor te maken.
Zelf de koeien komen bekijken? Dat kan, vraag om een rondleiding met familie, vrienden of collega’s. Of kom langs op een van de open dagen.